Kontynuacja tekstu: Niech będzie światłość

W chicagowskiej synagodze oprócz dużego witraża w sali nabożeństw jest i drugi, o wiele mniejszy, umieszczony w łagodnie wznoszącym się korytarzu prowadzącym od wejścia z ulicy na piętro. Jego temat to żydowski kalendarz, a na Księżycu zapisano tematyczny werset z 2 Księgi Mojżeszowej 12:2: „Miesiąc ten będzie wam początkiem miesięcy”.

Czy Pismo nie mówi, że Chrystus przyjdzie z rodu Dawida i z Betlejem, miejscowości, gdzie mieszkał Dawid? – Ewangelia Jana 7:42

Siódmego roku, Betlejem, dla króla. Tą wiadomość zawiera malutki kawałek gliny, znaleziony przez izraelskiego archeologa Eliego Shukrona dwa lata temu podczas wykopalisk w „Mieście Dawida” – najstarszej części Jerozolimy. Te niepozorne trzy linijki mają ogromne znaczenie – zostały napisane w VII lub VIII w. p.n.e. i stanowią najstarsze pozabiblijne świadectwo o Betlejem – miasteczku Dawida i Jezusa.

Kontynuacja tekstu: „Oręż, którym walczymy”

Luter pozostał w Wormacji jeszcze kilka dni. Książęta Rzeszy wyprosili u cesarza, by przesłuchała go specjalnie w tym celu wybrana komisja. Oczywiście, nie dało to nic. Namawiał też Lutra do ustąpienia sam arcybiskup Trewiru Richard von Greiffenklau (jeden z siedmiu elektorów) – znowu na próżno.

Kontynuacja tekstu: Niech ci błogosławi Pan

W poprzednim odcinku relacji z chicagowskiej synagogi wspomnieliśmy krótko o wspaniałym witrażu zajmującym całą wschodnią ścianę głównej sali. Dziś podejdziemy bliżej i spojrzymy na poszczególne motywy umieszczone w tym dziele.

Kontynuacja tekstu: „Oręż, którym walczymy”

W swej kwaterze u joannitów Luter przygotowywał się na dzień następny. Zachował się arkusz z zapisanymi jego ręką notatkami: „W ustnej odpowiedzi” – pisał – „może zdarzyć się coś z nieostrożności, zbyt wiele lub zbyt mało, z naruszeniem mojego sumienia. I choćby wśród słów popłynęło, gdy...” – tu raptem urywa się pismo.

Kontynuacja tekstu: „Oręż, którym walczymy”

16 kwietnia 1521 roku Luter przybył do Wormacji. Witały go tłumy – był już kimś sławnym, osobą publiczną, powszechnie znaną, choć tylko ze słyszenia; teraz można go było zobaczyć. Osobliwy to był widok – wychudzony mnich w czarnym habicie, w asyście herolda Rzeszy z herbem cesarskim, otoczony zbrojnymi jeźdźcami w rycerskim rynsztunku.

Raz do roku Fundacja Architektury organizuje w Chicago Festiwal Otwartych Drzwi – ponad sto pięćdziesiąt budynków zwykle niedostępnych dla szerszej publiczności albo też dostępnych jedynie w ograniczony sposób otwiera swe podwoje i w asyście fundacyjnych wolontariuszy można je obejrzeć. Skorzystaliśmy z okazji i powędrowaliśmy do synagogi w samym centrum – Chicago Loop Synagogue.

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Jan Eck po debacie lipskiej nie zagrzał zbyt długo miejsca w Niemczech. Udał się do Rzymu, gdzie działała komisja, pracująca nad tekstem bulli potępiającej Lutra. Dość powolną pracę komisarzy Eck znacznie przyśpieszył; gotowy tekst podpisał papież w maju 1520 r.

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Po dyspucie lipskiej, a zwłaszcza po zapoznaniu się z nauką Husa, Luter nie uważał się więcej za związanego obietnicą milczenia. Zaczął pisać i publikować. Pisał dużo i szybko, z naprędce sporządzaną korektą – nim dobrze obsechł na kartach rękopisu inkaust, tekst trafiał pod prasę drukarską. Luter nigdy nie otrzymywał honorariów za swe publikacje, drukarze za to na nich się wzbogacili.

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Publiczna debata trwała 17 dni. Przez pierwszy tydzień Eck spierał się z Karlstadtem, ale za głównego przeciwnika upatrzył sobie Lutra. Ten włączył się do dysputy w osobliwy sposób – wszedł na mównicę ozdobioną podobizną św. Marcina... z bukietem kwiatków, które z upodobaniem wąchał. Bukiecik ten w opowiadaniach, przekazywanych przez tych, którzy sami debaty nie widzieli, rozrósł się do rozmiarów wieńca, w jakim Luter rzekomo paradował po ulicach Lipska.

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Zobowiązania danego Militzowi Luter dotrzymał. Zaniechał publicznych wystąpień i niczego nie wydawał drukiem, mimo to jego znaczenie stale rosło. Na uniwersytet w Witteberdze ściągali coraz to nowi studenci, zwabieni nie tylko nauką Lutra, ale też wykładami profesorów: starszego Jędrzeja Karlstadta i młodziutkiego (miał zaledwie 22 lata) Filipa Melanchtona – obu zaprzysięgłych stronników doktora Marcina.

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

List adresowany był do “ukochanego syna, Marcina Lutra, profesora świętej teologii”. Papież bardzo jest rad, że Luter zdecydował się iść na ustępstwa. Wiele błędów bowiem można naprawić. “Nie śmierć grzesznika - mówi Pan – mnie cieszy, ale jego nawrócenie i życie w uwolnieniu od grzechów”- pisał w imieniu papieża Sadoleto. Lutra zaproszono do Rzymu, gdzie miał usprawiedliwić się przed papieżem; Leon X obiecał być dlań dobrotliwym ojcem.^*

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Przybywszy do Niemiec Militz połapał się jednak, że darmo jest straszyć księcia; zauważył też, jak duża jest liczba zwolenników Lutra – inne nastroje tam zapanowały. O klątwie wspomniał więc tylko równym sobie lub niższym rozmówcom, bratał się ze wszystkimi jako ich rodak – Niemiec, a przed księciem postanowił stawić się bardzo układnie. Złotej Róży jednak mu nie wręczył – złożył cenne odznaczenie w depozycie bankowym u Fuggerów, przynajmniej na razie.

Serce człowieka obmyśla jego drogę, lecz Pan kieruje jego krokami. - Przypowieści 16:9

Wróciliśmy niedawno ze Szczyrku, gdzie spędziliśmy błogosławiony tydzień radując się społecznością, nauką, śpiewem na chwałę Panu Bogu. Możliwe, że dla niektórych z nas spotkanie to przerosło nawet oczekiwania; inni może niepokoili się nieco, jak to będzie w tak wielkiej, ponadtysiącosobowej grupie, ale Pan obficie pobłogosławił prace nad organizacją konwencji i wszystko zgrabnie się ułożyło.

Kontynuacja tekstu: "Oręż, którym walczymy"

Kuria rzymska nie była zadowolona z rezultatów misji Kajetana; oględnie mówiąc, uważano, że uzyskał on w Niemczech bardzo niewiele. Papież Leon X nie zamierzał wszakże rezygnować. Skoro zawiódł włoski kardynał, osobistość tak wysoko postawiona, uradzono wysłać nowego człowieka, w pewnym sensie odwrotność Kajetana.