NA WZGÓRZACH GOLAN ODKRYTO FORT Z CZASÓW KRÓLA DAWIDA

Opracowanie Kasia Śmiałkowska | Opublikowane w piątek, 13 listopada 2020

Niedawno podczas wykopalisk prowadzonych przed planowaną budowąnowej dzielnicy odkryto ufortyfikowaną osadę na Wzgórzach Golan, która być może jest najstarszą tego rodzaju osadą - z czasów króla Dawida (ok. 3000 lat temu). Wewnątrz unikatowego fortu, datowanego na ok. XI-IX w. p.n.e., na skale wewnątrz fortu wyryte są niezwykłe wizerunki przedstawiające dwie postacie trzymające w górze ramiona – prawdopodobnie modlące się – oraz kształt, który być może przedstawia księżyc.

Uderzające znalezisko jest wstępnie wiązane z ludem Geszurytów, którego stolica – według biblijnego zapisu – znajdowała się w pobliżu, na północ od Jeziora Galilejskiego.

Jeden z dyrektorów wykopalisk, Barak Tzin, powiedział, kiedy naukowcy znaleźli w pobliżu wejścia do fortu powyższy wizerunek: „zrozumieliśmy, że mamy coś bardzo, bardzo ważnego (…). Byliśmy zdumieni odkryciem rzadkiego i ekscytującego artefaktu: dużego bazaltowego kamienia ze schematycznym przedstawieniem dwóch rogatych postaci z rozpostartymi ramionami”.

Obok odkryto kamienny stół czy też półkę, która zdaniem archeologów była ołtarzem; znajdował się na nim inny, najwyraźniej rytualny przedmiot: niewielka postać trzymająca coś, co wygląda na bębenek.

Ron Be’eri, doradca naukowy Urzędu ds. Starożytności, powiedział, że kwestia tego, kto zasiedlał fort zbudowany z bazaltowych głazów i posiadający mury o grubości niemal półtora metra, pozostaje otwarta.

„Tuż po zniszczeniu imperiów Egipcjan i Hetytów pojawia się pustka; tego czasu nie opisuje żaden kronikarz i tym sposobem powracamy do czasów przypominających prehistorię, kiedy to wszelkie przypuszczenia opierać można tylko na fizycznych znaleziskach. Wkraczamy więc na teren spekulacji – niemożliwe jest dowiedzieć się, co tak naprawdę się wydarzyło” – mówi Ron Be’eri.

Niewielki fort zbudowano na szczycie wzgórza, które mogło służyć jako punkt obserwacyjny przy strategicznym miejscu, gdzie przekraczano rzekę. Ron Be’eri powiedział, że sam fort stanowi dowód ery konfliktów i walk o władzę, jakie nastąpiły po upadku północnego królestwa Hetytów około 1180 r. p.n.e.

Zdaniem naukowca datowanie fortu na XI-IX wiek p.n.e. opiera się na dowodach fizycznych – głównie na licznych odłamkach ceramiki, wskazujących na epokę żelaza, w miarę podobnych do tego, co znaleziono w innych miejscach, np. w Tel Megiddo.

Możliwe, że opisywany fort należał do ludu Geszurytów lub do innej grupy Aramejczyków. Pozostałości po tych narodach w tej epoce są rzadkie i nie ma też dokumentów tekstowych z wyjątkiem zapisów biblijnych.

Geszur zostało zapisane w Biblii w kontekście politycznie umotywowanego małżeństwa Dawida z Maachą, córką Talmaja, króla Geszur. Betsaida z X wieku sprzymierzyła się potem z Dawidem i jego dynastią. Inne znane miasta należące do Geszurytów znajdują się na wybrzeżu Jeziora Galilejskiego (Tel En Gew, Tel Hadar, Tel Sorag), ale na Wzgórzach Golan żadne nie są znane.

Do tej pory na Wzgórzach Golan znaleziono bardzo niewiele stanowisk. Ron Be'eri ostrożnie sugeruje, że nowy fort, który nazwał „Nov-Haspin” od nazw dwóch sąsiednich osad, jest nieco wcześniejszy niż dobrze określona czasowo Betsaida.

„Takie mam wrażenie, ale jesteśmy na bardzo wczesnym etapie badań i nie mamy jeszcze jasnych wniosków” – powiedział.

Naukowiec nie ma natomiast wątpliwości co do znaczenia tego miejsca jako „skarbu narodowego”, który należy chronić. Urząd ds. Starożytności pracuje już nad planowaniem stanowiska archeologicznego pod gołym niebem, które będą mogli podziwiać zwiedzający.

Bazaltowy kamień z wizerunkiem (źródło: The Times of Israel)